Başkan Trump’ın Tarifelerine Yargı Freni

Birçok ülkeyi etkileyen önemli kararlar alan ABD Başkanı Trump, bu defa dezenfektan enjekte etme önerisi yerine gümrük vergisi uygulamasını başlattı. Yüksek mahkemenin birçok ithalat vergisini engellemesi ile 1974 Ticaret Yasası’nın 122.maddesini öne sürerek yüzde 10 gümrük vergisini uyguladı. Milliyet Gazetesi’nin haberine göre, 150 gün geçerli olacak vergiden enerji, tarım, elektronik, otomotiv ve havacılık ürünleri ile çelik, alüminyum ve ilaçların muaf tutulduğu belirtiliyor. Ayrıca, Kanada, Meksika ve Çin’den gelen tekstil ürünleri de vergiden muaf tutuluyor. Başkan Trump, verginin ülkesinin ticaret açığını kapatmasının yanı sıra çiftçiler, işçiler ve üreticilere fayda sağlayacağına inanıyor.

Öte yandan, önceden Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’na (IEEPA) dayandırılarak işleme koyulan vergi oranlarının iptal edilip yeni oranın belirlenmesi, yüksek vergi oranı ödemek zorunda kalmış şirketleri rahatlatsa da özellikle şu sıralarda İran gerilimi ortasında belirsizlik ortamı oluşturuyor. Örneğin, Avrupa Birliği ve Hindistan gibi ülkeler ticaret antlaşmalarını yeniden gözden geçirmeye başladı. Ayrıca, bazı küresel şirketler vergiler iptal edilmeden önce yaptıkları ödemelerin iadesi için ABD hükümetine dava açtı. CNN Türk’ün haberine göre dava açan şirket sayısının 1800’ü geçtiği belirtiliyor. Eğer maddi zararı öne sürerek dava açan şirketlerin, yasal faizi ile ödeme talepleri kabul edilirse, bu defa ticaret açığını kapatmak için ortaya çıkarılan vergiler yüzünden Başkan Trump daha zor günler geçirebilir.

Getirilen yüzde 10’luk vergi oranı, iptal edilen vergi oranı ile aynı olduğu için Türkiye açısından farklı bir durum yok. Fakat, sık sık yeni vergilerin gelmesi veya oranın arttırılması Türkiye’yi ihracat için farklı pazarlar arayışına sürükleyebilir. Örneğin, AB, Orta Doğu ve Asya ülkelerine ağırlık verebilir. Yüksek oranda vergi veren ülkeler açısından olumlu bir gelişme olabilir. Çünkü iptal edilen yüksek vergi oranları yüzünden birçok firma maddi zararları nedeniyle üretimlerini durdurmak ve çok sayıda işçisini işten çıkarmak zorunda kalmıştı. Küresel firmaların da hisseleri değer kaybetmişti. Bu nedenle, yüzde 10 vergi düzenlemesi ile ülkeler arasında eşit şekilde vergi düzenlemesi getirilebilir. Ayrıca, tarifelerin hukuki yollar ile sınırlandırılması karışıklık yaratsa da uzun vadede ticaret politikasında istikrar yaratabilir.

ABD Yüksek Mahkemesi’nin müdahalesi nedeniyle Başkan Trump tarafından yüzde 10 olarak belirlenen gümrük vergisinin kısa vadede kazanç, uzun vadede ise ticarette istikrar getirmesi bekleniyor. Fakat gerek İran’da sıcak çatışmalar gerekse de daha önce yüksek oranda vergi veren şirketlerin yaptıkları ödemelerin iadesi için açtıkları davalar muhtemelen ABD ekonomisini önemli ölçüde etkileyecek.

.