Nöbetçi Eczaneler
Futbol önce küçük çaplı sokaklarda meşin yuvarlağa vurarak başladı. Sade ve basit bir oyundu. Zamanla yaşanan sosyal, siyasal, dini ve ekonomik ayrılıklar yüzünden futbol küreselleşmeye başladı. Dünya da yaygınlaşan fikir akımları halkı sosyal olarak etkilemiş ardından bireylerin yaşam koşulları ve standartları sınıfları oluşturarak, futboldaki destekleyecekleri takımları bile belirlemiştir. Dünya da siyasal, etnik ve sosyo-ekonomik uçurumların artması ile beraber sosyal dertler küresel hale gelmiştir. Rekabet, ilkeleri olan temellerden, dertlerden, bugün kapital futbola geçiş yapmıştır.
En büyük derbiler listesi:
1.) Boca Juniors – River Plate (El Superclasico) : Dünyanın en büyük derbisi olarak kabul edilir. Maçlardan önce birbirlerine karşı taraftarlar kanlı saldırılar düzenlemişlerdir. 2 Ağustos 1908 de başlayan rekabetin temelinde sınıfsallık yatar. Boca Juniors halkın, River Plate ise zenginlerin takımıdır. Boca taraftarı River taraftarına korkak anlamına gelen “Tavuk” lakabını River taraftarı ise Boca’ lılara yoksul semtlerin insanları oldukları için “Domuzlar” lakabını takmıştır. Boca Juniors Arjantin’ in Buenos Aires şehrinin La Boca ilçesinde, River Plate ise Belgrano ilçesinde kurulmuştur.
2.) Celtic – Rangers (The Old Firm) : Bu derbi yoksul göçmen Katolik İrlandalılar olan Celtic ile Glasgow’ un Protestan nüfusunun yaygın olduğu gemi yapımı işçilerinin takımı olan Rangers’ ın rekabetidir. Bu derbinin en belirgin ayracı mezhep farkıdır, dini-mezhepsel faktörlerdir. Bu rekabete ortak dostluk ve saf ticari ilişkiler besleyen firmalar benzetmesi sebebi ile “The Old Firm” adı verilmiştir.
3.) Barcelona – Real Madrid (El Clasico) : Katalan milliyetçileri ile İspanyol milliyetçileri arasındaki etnik, siyasal rekabete dayanır. Şampiyonlar ligi finalinden sonra en çok takip edilen müsabakadır. Ayrıca bu maçların popülaritesi İspanyolların Amerika kıtasındaki kültürel hakimiyetinden kaynaklanmaktadır.
4.) Fenerbahçe – Galatasaray (Kıtalararası Derbi) : Asya ve Avrupa kıtasını birleştiren derbi olması sebebi ile kıtalararası derbi adı verilir. Dünya da sonucu merakla takip edilen en büyük derbiler listesinde dördüncü sıradadır.
5.) Inter – AC Milan (Milano Derbisi) : Bu iki takım da Milano şehrindeki Sansiro stadını kullanıyor. Inter taraftarı stadın Kuzey tribününü, Milan taraftarı ise Güney tribününü çoğunlukla kullanır. Inter soyluların, Milan ise işçi sınıfının çoğunlukla tuttuğu takımdır. Fakat günümüzde bu ayrım pek kalmamıştır. Tarihsel nostalji olarak bahsedilebilir.
6.) Manchester United – Liverpool (Kuzey – Batı Derbisi) : İki farklı şehrin takımlarıdır fakat ekonomik güçleri, taraftar fazlalığı, Medya güçleri sebebiyle Dünya da en çok takip edilen derbiler arasına girmiştir. Çok çekişmeli rekabete sahiptir.
7.) Borussia Dortmund – Shalke 04 (Ruhr Derbisi) : Almanya’ da Kuzey Ren Vestfalya eyaletinin sarı siyah ile kraliyet mavisi rekabetidir. Çelik ve Kömür madeni işçilerinin takımıdır. İşçi sınıfları arasındaki en büyük çekişmenin yansıdığı futbol rekabitidir.
8.) Panathinaikos – Olympiakos (Derby Athina) : Yunanistan’ ın başkenti Atina’ nın oynanan en büyük maçıdır. Panathinaikos zenginlerin, Olympiakos ise işçi sınıfının takımıdır. Bu rekabet Sosyo-ekonomik açıdan altyapısı olması sebebi ile Dünyanın en büyük derbileri arasına girmiştir.
9.) Arsenal – Tottenham Hotspur (Kuzey Londra Derbisi) : İngiltere’ nin Dünya da en çok takip edilen ikinci derbisidir. Uzunca yıllar Arsenal Kuzey’ in mi yoksa Güney’ in takımı mı gibi karmaşadan doğan rekabet, Tottenham taraftarı, 1880′ li yıllarda Arsenal’ in maçlarını Güney Londra’ da Royal Arsenal adı ile oynaması sebebiyle onları Kuzey Londra takımı olarak görmemesinden doğar.
10.) Milwall – West Ham United (Dockers Derbisi) : Londra da iki komşu mahallenin en büyük rekabetini yansıtır. Mahalle rekabetinden Dünya’ nın en büyük derbileri arasına “Yeşil Sokak Holiganları” filmi ve kanlı maçları sebebi ile girmiştir. Bu iki kulübü de Tersane işçileri kurmuştur.
11.) Benfica – Sporting Lizbon (Lizbon Derbisi) : Bir şehirde iki büyük rekabeti yansıtan bu maç sınıfsal çekişmenin ürünüdür. Benfica halkın, Sporting ise zengin elitistlerin takımıdır. Tıpkı İspanya gibi Portekiz kültürünün de Amerika kıtasında yaygın oluşu bu rekabeti çokça izlenir kılmıştır.
12.) Olympique Marsilya – Paris St Germain (Le Classique) : Fransa’ nın en büyük derbisidir. Maçların çok olaylı geçmesi sebebi ile Dünya da takip edilmektedir. Fransa’ nın en büyük iki şehri olan Marsilya ve Paris’ in rekabetinden kaynaklanmaktadır.
13.) Ajax – Feyenoord (De Klassieker) : Amsterdam takımı olan Ajax ile Rotterdam takımı olan Feyenoord’ un çekişmesi de sınıfsaldır. Amsterdam sanatsal faaliyetlerin, sanatçıların çoğunluk olduğu bir kent iken, Rotterdam ise işçi sınıfının yaygın olduğu bir şehirdir. Bu iki kesimin çekişmesini yansıtan bir Dünya derbisidir.
Gördüğümüz gibi, yazımın başında da bahsettiğim gibi futbolun küreselleşmesi toplumsal ortak dertler sebebi ile olmuştur, bu sınıfsal, etnik, dinsel, siyasal sebepler günümüzdeki rekabetlerde nostaljik olarak kalsa da futbolda globalleşmenin temellerini atmıştır. Günümüzde ise futbol endüstriyelleşerek, taraftarın rekabeti sembolik, kulüp yöneticilerinin rekabeti daha dinamik konuma gelmiştir.